Parter Batı Müziği Tarihi, Makale, Biyografi, Eleştiri ve Disiplinlerarası Sanat

Chopin ve Mazurka

Chopin’in mazurkaları içerisinde en dokunaklı ve yaratıcı olanları ağırlıklı olarak yavaş tempolu ve minör tonalitede bestelenmiş eserlerdir.

Müzikoloji bu beste türleri için hepimizin bildiği geleneksel yaklaşım olan ‘Polonya Halk Dans’ ları motiflerini öne sürer. Genel kanı, eserlerin balo salonları veya folklorik danslar ile ortaya çıktığı üzerinde dursa da yukarıda bahsedilen alt kümeyi oluşturan yavaş tempolu duygusal seçki bu savı çelişkili kılar.


Bu alt küme, Chopin’in Kujawy bölgesinde dans edilen ve ismini oradan alan kujawiak dansına kazandırdığı üslup ile açıklanabilir. Mazurka ile ilişkilendirilen tüm danslar hakkında Harvard Müzik Sözlüğü şöyle yazar:

Chopin’in besteledikleri gibi, Mazurkalar tempo ve duygusal ifade olarak birbirlerine kıyasla ciddi farklılıklar içerir. Bu farklılık, oldukça kapsamlı ve Mazovia ismi altında kümelenmiş halk danslarının bir yansımasıdır. Mazur veya mazurek , enerji ve güç doludur, obertas veya oberek ise sade bir ifadeye, daha canlı tempoya sahiptir. Kujawiak, belirli kısımlarında göre yavaş temposuna rağmen daha melankolik yapıdadır.

MazurkaHarvard SözlükSamsonZielinskiPolinski
Op. 6 / 4kujawiakoberekoberek tempoda kujawiak
Op. 7 / 3kujawiak
Op. 17 / 4kujawiak
Op. 24 / 1kujawiak
Op. 24 / 4kujawiak
Op. 30 / 4kujawiakkujawiak
Op. 33 / 1 kujawiak
Op. 33 / 2oberekoberekkujawiak-mazur
Op. 33 / 3mazur-kujawiak
Op. 33 / 4oberek-kujawiak-mazur
Op. 41 / 1kujawiak
Op. 56 / 2oberek

En eski Polonya danslarından birisi de Polonez‘dir. Polski olarak anılan dans ilerleyen dönemlerde Polonaise ismiyle tanımlanmıştır. Adetlere göre soylu çevrelerin düzenlediği balolar bir polonez ile başlar, ev sahibi kimse baloya katılan en soylu kadın ile açılış yapardı.

Soylu çevrelerin bir diğer favorisi mazur ise Kral III. Sigismund’un saltanatı döneminde başkentin Varşovaya taşınması ile 1596 yılında benimsenmiştir. Mazur’da sergilenen figür ve adımlar, soyluların askeri tecrübelerini belli ederdi. Örneğin topukların yere vurulması, şahlanan atı dizginleme ve sürme becerisinin bir nişanesi olarak yorumlanırdı.

Teofil Kwiatkowski – Chopin, Hôtel Lambert’te Çalarken

Mazur aynı zamanda köylüler içinde vazgeçilmez bir eğlenceydi. Duyulan ilk nota ile büyük bir çember oluşturan dansçılar daha sonra eşli halde farklı yönlere dağılır, büyük çember dağılarak farklı ufak çemberler oluştururdu.

Dans figürleri sabit olmamakla beraber, topluluk lideri yeni figürler ortaya koyarak bütünü yönlendirirdi.

Kujawiak dansı Polonez ile başlar ve üç bölümden oluşurdu. Liderliği evli bir köylü yapardı. Vals yapan çiftlerin ‘kseb’ komutu ile sol taraflarına dönmeye başladığı kısıma ise küçük mazur, bilinen ismiyle oberek denirdi.

Krakowiak isimli dans ise Cracow bölgesinde yaşayanlar ile soylulara ait bir dans biçimiydi.

Chopin’in ‘Polonya Temaları Üzerine Fantezi’ isimli Opus 13 eser numaralı bestesi
Her ölçünün ikinci vuruşundaki aksan, Kujawiak


Chopin mazurkalarının büyük kısmı Polonya kırsal kesiminin minyatürleri olarak görülür. Liszt’e göre Chopin bu en fazla bestelediği müzik türüne obrazki – resim – demekteydi.

Ritmik olarak ele alınırsa Chopin’in mazurkaları mazur, kujawiak, oberek ve vals benzeri kalıplar ile yoğrulmuş eserlerdir. Örneğin Op. 7/2; bir mazur olsa da la majör üçlü kujawiak olarak bestelenmiştir. Op. 7/4 mazurka A-B-A-C-A formunda bestelenmiştir; A bir oberek, B ve C ise mazur’dur.

Genel olarak, eğer besteci ilk bölümde mazur ritmini kullanmışsa, ikinci bölüm oberek ve son bölüm kujawiak ritmi ile bestelenmiştir.

Bir besteci olarak Chopin, Polonya’nın ruhunu ve umutlarını taşımış, iletmiştir. Vatansever olarak Grieg, Tchaikowsky ve Rachmaninoff’a ilham vermiştir. Chopin’in, Polonya ruhu ile renklendirilmiş gerçekçi müzik formları, ulusal müziğin de güzel olabileceğinin ispatıdır.

Kaynaklar:

BAKST, JAMES. “POLISH NATIONAL INFLUENCES IN CHOPIN’S MUSIC.” The Polish Review, vol. 7, no. 4, 1962, pp. 55–68.

GOLDBERG, HALINA. “Nationalizing the Kujawiak and Constructions of Nostalgia in Chopin’s Mazurkas.” 19th-Century Music, vol. 39, no. 3, 2016, pp. 223–247.

Michael Klein. “Chopin Dreams: The Mazurka in C# Minor, Op. 30, No. 4.” 19th-Century Music, vol. 35, no. 3, 2012, pp. 238–260.

Yazar Hakkında

Cihan Barut

Yorum Yap

Parter Batı Müziği Tarihi, Makale, Biyografi, Eleştiri ve Disiplinlerarası Sanat